अंग्रेजीमा स्नातकोत्तर गरेका शेर्पा ‘पानी मालिक’

चिसाङ शेर्पा 

२०७५ बैशाख १९, बुधबार

0 0


खोटाङ (शेर्पाखबर) । ‘म खासमा शिक्षक हुनपर्ने हुँ । मैले पटकपटक भन्दै आएको छु म अंग्रेजीमा एमएड गरेको मान्छे हुं मेरो संकाय अनुसार अंग्रेजीको शिक्षक हुनुपर्ने मान्छे हुँ र, शिक्षक पनि हो ।’ खोटाङका फूवा शेर्पा भन्छन् । तर, उनी यतिवेला खोटाङमा अक्वा मिनिरल वाटर उद्योगका मालिक बनेका छन् । शेर्पाले आफ्नो उद्योगबाट ‘मिरमिरे जल’ उत्पादन गरेर विक्री वितरण थालेका छन् । 
उनीसँग आठ–दश वर्ष अंग्रेजी पढाएको अनुभव पनि छ । दिक्तेल वोर्डिङ स्कूलमा पाँच  वर्ष, काठमाण्डौ किर्तिपुरको ल्याब्रोटरीमा डेढ वर्ष र अंग्रेजीमा स्नातकोत्तर सकेर हिलसाईड स्याम्पल एकेडेमी खोलेर अढाई वर्ष प्रिन्सिपल भएर काम गरे । उनले भने, ‘मैले चाँहि खासमा त्यही पेशा गर्नुपर्ने तर, शिक्षण मात्रै गरेर हुदैन । निजी विद्यालयमा दुई–तीन सय विद्यार्थीलाई पाठ सिकाउथे हुँला ? तर, युवाहरु केही नयाँ कार्य गरेर चिनिनु पर्छ भन्ने हेतुले प्रशोधित पिउने पानी व्यवसाय शुरु गरेँ ।’
पानी सम्बन्धी उनलाई केही ज्ञान भने थिएन । हरेक वस्तुको सिर्जना अभावबाट नै हुदो रहेछ । खोटाङमा मिर्चैया, लाहान, काठमाडौको पानी ल्याएर बेच्नुपर्ने, लिटरको ३५–४० रुपैयाँमा दुध पाईन्छ । ताकी, त्यहाँको पानी यहाँ ल्याएर ३५–४० रुपैयाँमा बेच्नुपर्ने हिजोका दिनमा पानी दुधभन्दा महंगो किन्नुपर्ने अवस्थालाई उनले नजिकबाट अध्यायन गरे । तराईको पानी प्रतिलिटर ४० रुपैयाँमा किन्नुपर्ने अवस्थाको विकल्प खोज्दै गए । उनीसँग पानीको श्रोत, जोशजाँगर थियो । केही गर्न सक्छु भन्ने हिम्मत पनि उस्तै । त्यही इच्छा शक्तिले सफलताको शिखरतिर लम्किीँदै छन् फूर्वा । ‘दुधभन्दा महंगो पानी खरीद गर्नेलाई हामीले बजारमा प्रतिलिटर १५÷१६ रुपैयाँमा दिइरहेका छौ । यो समग्र खोटाङको ठूलो उपलब्धि हो ।’ फूर्वा हौसिँदै सुनाउँछन् । 
२०७३ सालदेखी दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–२ दिक्तेल वोतलमा खोटाङको पानी प्रशोधन उद्योग शुरु गरे फूर्वाले । अहिले ‘मिरमिरे जल’ दिक्तेल, नुनथला, जालपा, हलेसी, जयरामघाट, ओखलढुंगाको हर्कपुर, उदयपुरको घुर्मि, काठमाण्डौ र सडग पुगेका विभिन्न स्थानहरुमा विक्रीवितरण हुन्छ । बजारमा पाइने अन्य पानीको तुलनामा मिरमिरे जल स्वादिलो पानी छ । 
दिक्तेल, हलेसी, जयरामघाट प्रशोधित पानीको पहिलो व्यापरिक केन्द्र हो । प्रशोधित पानी अधिकांसले टाढाको शहरमा कोसेली स्वरुप पानी लाने गरेका छन् । १ लिटरका १२ वोतल हुने पानी प्रति कार्टुन २ सय रुपैयाँका दरले विक्री हुने गरेको छ । फागुन, चैत्र, बैशाख, जेठ, असार, साउन पिउने पानीको सिजन भएकाले वजारमा अत्याधिक मात्रामा  माग हुने गरेकोे छ । जिल्लामा विभिन्न औपचारिक कार्यक्रम हुंदा ह्वात्तै माग बढ्ने सञ्चालक शेर्पाले बताउँछन् ।
बजार माग अनुसार उद्योगमा बिहान १० बजेदेखि ४ बजेसम्म दैनिक १ सय ५० कार्टुन पानी बनाउँने गरेको प्रोपाईटर शेर्पाले जानकारी दिए । २०६० सालमा विवाह बन्धनमा बाँधिएका शेर्पाले ३ जना छोराछोरीलाई राम्रो निजी आवासीय विद्यालयमा पढाइरहेका छन् । भने उद्योगमार्फत स्थानीय ७ जना कामदारलाई रोजगारी दिएका छन् । 
हप्तामा एकपटक काम दिक्तेल, हलेसी, जयरामघाट, हर्कपुर, घुर्मि अर्डर अनुसारको पानी पु¥याउने काम हुन्छ । पानीवाट लाग्ने रोगहरुलाई निर्मुलन गर्ने मिनिरल वाटर वजारमा १ लिटरको वोतलमा विक्री भईरहेको छ । उद्योगमा पर्यटकीय केन्द्र रुपाकोटको काखबाट पानी ल्याईएको छ ।
यसरी बन्छ ‘मिरमिरे जल’
विभिन्न चरण पार गरेर उद्योगमा पानी प्रशोधन हुन्छ । प्राकृतिक मुहानवाट पानी ट्याङकीमा जम्मा हुने र रवर पम्पमा जाने गर्दछ । पहिलो चरणको ‘फिल्टर’ गर्ने काम ‘स्याण्ड भेजल’ मेसिनले गरेपछि कार्वन ‘भेजल’मा गएर पुनः फिल्टरगरी ‘सफ्टनर भेजल’ मेसिनमा पठाउँने काम गर्छ । ‘सफ्टनर भेजल’मा आईसकेपछि नै पानी पिउन  योग्य हुन्छ । ‘ब्लु हाउजिङ’मा फिल्टर भएर ‘आरओ सिष्टम’मा हुंदै आएको पानी २ वटा ‘मेम्व्रेन’मा जान्छ । ‘मेम्व्रेन मेसिन’ले पूर्णतय शुद्ध बनाई सफा पानी छुट्याउने गर्दछ । छुटिएको सफा पानी युभि मेसिन (अल्ट्रा भाईलेण्ट) मा जाने र त्यसपछि ओजन आईजेसन दिने काम गरिन्छ । यसैगरी एसएस ट्याङकीमा जम्मा भएको शुद्ध पानी वोतलमा भर्ने काम हुन्छ । १ लिटर भरिएको पानीको वोतलमा लेभललिङ र कार्टुनमा प्याकगरी ¥यापिङ गरेपछि पानी तयार हुन्छ ।
कसरी वन्छ वोतल
लेभल वाहेक काठमाडौ पाटनवाट प्रिफर्म (वोतलका नमुना) आयतगरी उद्योगमा आवश्यक अनुसारको बोतल बनाईने गरिन्छ ।
उद्योगको वाहिरपट्टि राखिएको कम्प्रेसरले व्लो मेसिनलाई हावा दिईरहेको हुन्छ, यता हिटर मेसिनमा प्रिफर्म तातिएको हुन्छ । तातिएको प्रिफर्म व्लो मेसिनमा राखेर वोतल फुलाउने काम गरिन्छ ।
 

चिसाङ शेर्पा का अन्य लेख तथा रचनाहरु